Gregorian Chant (Bình Ca)

Gregorian chant là truyền thống trung tâm của plainchant phương Tây – một hình thức thánh ca đơn âm (monophonic), không có phần đệm, được hát bằng tiếng Latin (và đôi khi là tiếng Hy Lạp) trong Giáo hội Công giáo Rôma.

Gregorian chant phát triển chủ yếu tại Tây và Trung Âu trong khoảng thế kỷ IX và X, với nhiều bổ sung và hiệu chỉnh ở các giai đoạn sau. Mặc dù truyền thuyết phổ biến cho rằng Giáo hoàng Gregory I là người sáng tạo ra Gregorian chant, các học giả cho rằng ông chỉ đóng vai trò tổ chức việc sưu tập các giai điệu trên khắp thế giới Kitô giáo, sau khi đã đào tạo các sứ giả của mình tại Schola Cantorum – nơi hệ thống ký âm neume được hoàn thiện. Phần lớn các giai điệu vì vậy được xem là kết quả của sự tổng hợp thời kỳ Carolingian giữa chant Rôma cổ (Old Roman chant) và chant Gallican.

---

Một ví dụ tiêu biểu là Introit Gaudeamus omnes, được ghi chép bằng ký âm vuông trong bản Graduale Aboense thế kỷ XIV–XV, nhằm tôn vinh Thánh Henry – vị thánh bảo trợ của Phần Lan.

---

Ban đầu, Gregorian chant được tổ chức theo 4 mode (điệu thức), sau đó phát triển thành 8 và cuối cùng là 12 mode. Các đặc điểm giai điệu tiêu biểu bao gồm:

• Âm vực đặc trưng (ambitus)
• Mô hình quãng đặc trưng xoay quanh âm kết (final) của mode
• Công thức mở đầu (incipit) và kết thúc (cadence)
• Âm tụng (reciting tone) – một cao độ trung tâm quanh đó giai điệu vận động
• Các mô-típ âm nhạc được kết hợp theo kỹ thuật centonization, tạo nên các “họ” chant có liên hệ với nhau

Hệ thống thang âm được tổ chức dựa trên các tetrachord liền bậc (conjunct) và rời bậc (disjunct), tạo nên một hệ cao độ rộng hơn gọi là gamut. Các chant có thể được hát dựa trên hệ sáu âm gọi là hexachord.

Nguồn: Wikipedia